Μια ιδιαίτερη κατηγορία εκδόσεων κερδίζει συνεχώς έδαφος στον χώρο του πολιτισμού. Πρόκειται για τα βιβλία μικρού τιράζ, γνωστά και ως artist books, τα οποία δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως μέσα ανάγνωσης, αλλά ως ολοκληρωμένα καλλιτεχνικά έργα. Η αυξανόμενη ζήτηση από συλλέκτες, μουσεία και βιβλιοθήκες έχει ενισχύσει σημαντικά την παρουσία τους στις διεθνείς εκθέσεις τέχνης.
Σε αντίθεση με τις εμπορικές εκδόσεις, τα βιβλία αυτά παράγονται σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων και συχνά δημιουργούνται εξ ολοκλήρου από τον ίδιο τον καλλιτέχνη ή σε στενή συνεργασία με βιβλιοδέτες, τυπογράφους και σχεδιαστές. Κάθε στοιχείο, από την επιλογή του χαρτιού μέχρι τη βιβλιοδεσία και την εικονογράφηση, αποτελεί μέρος της καλλιτεχνικής σύλληψης.
Η θεματολογία τους ποικίλλει σημαντικά. Ορισμένα λειτουργούν ως εικαστικά ημερολόγια, άλλα συνδυάζουν φωτογραφία και ποίηση, ενώ δεν λείπουν οι εκδόσεις που αξιοποιούν χαρακτική, κολάζ ή τυπογραφικά πειράματα. Το αποτέλεσμα είναι αντικείμενα που ξεπερνούν τα όρια της παραδοσιακής εκδοτικής παραγωγής.
Η ανάπτυξη εξειδικευμένων φεστιβάλ και εκθέσεων έχει συμβάλει καθοριστικά στην προβολή αυτής της μορφής δημιουργίας. Εκεί παρουσιάζονται τόσο ιστορικά παραδείγματα όσο και σύγχρονες παραγωγές, δίνοντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να γνωρίσουν διαφορετικές προσεγγίσεις γύρω από το βιβλίο ως καλλιτεχνικό μέσο.
Παράλληλα, αρκετές σχολές καλών τεχνών εντάσσουν πλέον σχετικά εργαστήρια στα προγράμματά τους, ενθαρρύνοντας τους φοιτητές να πειραματιστούν με τη σχέση εικόνας, κειμένου και υλικού. Η συγκεκριμένη εκπαιδευτική προσέγγιση έχει οδηγήσει στην εμφάνιση νέων δημιουργών που αντιμετωπίζουν το βιβλίο ως πεδίο ελεύθερης καλλιτεχνικής έκφρασης.
Οι άνθρωποι του χώρου εκτιμούν ότι η ανάπτυξη των καλλιτεχνικών εκδόσεων θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, καθώς το ενδιαφέρον για συλλεκτικά και χειροποίητα αντικείμενα παραμένει ισχυρό. Μέσα σε μια εποχή ψηφιακής πληροφορίας, το έντυπο βιβλίο αποκτά νέα αξία όταν μετατρέπεται σε μοναδικό έργο τέχνης.
