Από την πρώτη στιγμή που οι ανθρώπινες κοινωνίες δημιούργησαν το χρήμα, αυτό έγινε το βασικό μέσο ανταλλαγής αγαθών και υπηρεσιών. Σήμερα σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής μας εξαρτάται από αυτό. Μισθοί, αγορές, αποταμιεύσεις, επενδύσεις και ολόκληρη η παγκόσμια οικονομία λειτουργούν γύρω από την έννοια του χρήματος. Τι θα συνέβαινε όμως αν, ξαφνικά, όλα τα χρήματα του κόσμου έχαναν κάθε αξία ή εξαφανίζονταν ολοκληρωτικά;
Το πρώτο εικοσιτετράωρο θα επικρατούσε χάος. Τα καταστήματα δεν θα μπορούσαν να πουλήσουν προϊόντα, οι τράπεζες θα αδυνατούσαν να λειτουργήσουν και οι ηλεκτρονικές συναλλαγές θα σταματούσαν αμέσως. Οι άνθρωποι θα έβλεπαν τους τραπεζικούς λογαριασμούς, τα μετρητά και τις αποταμιεύσεις τους να μην έχουν πλέον καμία χρησιμότητα.
Οι επιχειρήσεις θα βρίσκονταν μπροστά σε ένα πρωτοφανές αδιέξοδο. Πώς πληρώνεται ένας εργαζόμενος όταν δεν υπάρχει νόμισμα; Πώς αγοράζονται πρώτες ύλες ή πώς μεταφέρεται ένα προϊόν από μια χώρα σε μια άλλη;
Πολύ γρήγορα θα επέστρεφε μια μορφή ανταλλακτικής οικονομίας. Οι άνθρωποι θα αντάλλασσαν αγαθά και υπηρεσίες μεταξύ τους. Ένας γιατρός θα μπορούσε να προσφέρει τις υπηρεσίες του με αντάλλαγμα τρόφιμα. Ένας ηλεκτρολόγος θα επισκεύαζε ένα σπίτι με αντάλλαγμα καύσιμα ή ρούχα. Η αξία δεν θα εκφραζόταν πλέον με αριθμούς αλλά με πραγματικές ανάγκες.
Τα προϊόντα πρώτης ανάγκης θα αποκτούσαν τεράστια σημασία. Το πόσιμο νερό, τα τρόφιμα, τα φάρμακα, η ενέργεια και τα καύσιμα θα μετατρέπονταν στα πιο πολύτιμα αγαθά της κοινωνίας. Αντίθετα, αντικείμενα πολυτελείας ίσως να έχαναν σχεδόν κάθε αξία.
Οι κυβερνήσεις θα προσπαθούσαν να δημιουργήσουν ένα νέο οικονομικό σύστημα. Ίσως να εμφανίζονταν νέα ψηφιακά μέσα ανταλλαγής, συστήματα πίστωσης ή διαφορετικοί τρόποι αποτίμησης της εργασίας. Μέχρι να συμβεί αυτό όμως, η κοινωνία θα έπρεπε να προσαρμοστεί σε μια πραγματικότητα χωρίς χρήμα.
Οι κοινωνικές ανισότητες θα άλλαζαν μορφή. Κάποιος που σήμερα διαθέτει μεγάλη περιουσία σε χρήματα ίσως να μην είχε κανένα πλεονέκτημα. Αντίθετα, άνθρωποι που γνωρίζουν να καλλιεργούν τη γη, να κατασκευάζουν αντικείμενα, να επισκευάζουν μηχανές ή να παρέχουν βασικές υπηρεσίες θα αποκτούσαν ιδιαίτερη αξία.
Οι ανθρώπινες σχέσεις θα επηρεάζονταν βαθιά. Οι κοινότητες πιθανότατα θα βασίζονταν περισσότερο στη συνεργασία και στην αλληλοβοήθεια. Οι γείτονες θα αντάλλασσαν προϊόντα και υπηρεσίες, ενώ οι τοπικές κοινωνίες θα αποκτούσαν μεγαλύτερη σημασία από τις παγκόσμιες αγορές.
Η έννοια της επιτυχίας θα άλλαζε. Σήμερα η οικονομική δύναμη αποτελεί συχνά μέτρο κοινωνικής καταξίωσης. Σε έναν κόσμο χωρίς χρήματα, μεγαλύτερη αξία θα είχε η γνώση, η δημιουργικότητα, η αξιοπιστία και η ικανότητα κάποιου να προσφέρει πραγματικό έργο στους άλλους.
Παρά τις δυσκολίες, η ανθρωπότητα πιθανότατα δεν θα αργούσε να δημιουργήσει ένα νέο σύστημα ανταλλαγής. Η ιστορία δείχνει ότι οι κοινωνίες βρίσκουν πάντα τρόπους να οργανώνουν την οικονομική τους ζωή. Το ερώτημα όμως θα παρέμενε: αν εξαφανίζονταν τα χρήματα, πόσα από όσα θεωρούμε σήμερα πολύτιμα θα εξακολουθούσαν να έχουν πραγματική αξία;
